5 september 2014

Opinie

Trouwen aan de balie?

In het ED van zaterdag 30 augustus was te lezen dat de gemeente Helmond het “gratis trouwen” wil gaan versoberen. Trouwen moet volgens de wetgever nu op minstens twee tijdstippen per week kosteloos kunnen geschieden. Het Helmonds college wil dat dergelijke huwelijkssluitingen aan de balie in het stadskantoor gaan plaatsvinden. Alleen getuigen erbij, geen (andere) familie en vrienden. Namens de PvdA-fractie in Helmond heb ik het college een aantal vragen hierover gesteld.
De PvdA-Helmond begrijpt de keuze voor een ontmoedigingsbeleid voor de populaire kosteloze huwelijken. Nu wordt té vaak de mogelijkheid van kosteloos in het huwelijk treden misbruikt door paren die een betaalde huwelijkssluiting financieel wel aan kunnen.
Deze maatregel is echter bedoeld om voor mensen met een minder vette beurs de financiële drempel weg te nemen om een huwelijk aan te gaan. Dat is mooi maar ook verstandig. Mensen die, uit liefde voor elkaar, een officiële verbintenis aan willen gaan voor (in principe) de rest van hun leven maken daarmee naast een emotionele ook een juridische en economische keuze. Een keuze die henzelf maar ook de maatschappij voordelen bied. Als het de wetgever erom te doen was geweest slechts ja-zeggen en de ondertekening van de akte als huwelijksvoltrekking te zien was deze wettelijke eis nooit ingesteld. Dat was dan onnodig geweest, een eis tot kosteloos inschrijven zou hebben volstaan. De regel is ingesteld om ook hen die weinig financiële middelen hebben in staat te stellen een huwelijkssluiting te beleven.
Een huwelijkssluiting is een openbare aangelegenheid. Iedereen kan het ook in principe bijwonen. Privacy is dus geen goed argument. Plechtigheid en waardigheid wel. Het huwelijk is een belangrijk instituut in onze maatschappij dat niet licht moet worden genomen. Niet voor niets zijn het door een rechtbank beëdigde ambtenaren die huwelijken sluiten. De toga die gedragen wordt drukt de waardigheid uit en laat zien dat de trouwambtenaar een dienaar van de wet is. Een huwelijk aan de balie van de Stadswinkel ontbeert deze plechtigheid en waardigheid.
Levend van een uitkering of een zeer bescheiden loon is een huwelijk veelal een té dure aangelegenheid. Van speciale kleding, feest, etentje, huwelijksreis kun je afzien of er een zeer eenvoudige vorm voor kiezen. De kosten van de wettelijke huwelijksvoltrekking worden door de kosteloze mogelijkheid op de twee (meestal zeer ongunstige) tijdstippen per week in principe door de gemeenschap gedragen. Dat is respectvol naar hen die het niet betalen kúnnen.
Ikzelf ben trouwambtenaar. Weliswaar in een andere gemeente dan Helmond maar wat ik daar meemaak zal niet afwijken van wat in Helmond voorkomt. Zo heb ik eens op maandagmorgen een paar mogen trouwen dat aankwam in een grote witte auto. Deze was geregeld door een vriend die op een autosloperij werkte. Verrassing voor het paar! De bruidegom droeg een keurig pak, geleend van zijn werkgever. De bruid had van een nichtje haar prachtige lange, wijde bruidsjapon mogen lenen. De corsages en het bruidsboeket, ook een verrassingscadeau, waren gemaakt door de moeder van de bruid die de bloemen uit haar eigen tuin had geplukt. De zus van de bruid was kapster en natuurlijk had zij voor het bruidskapsel gezorgd en ook de haardos van de familieleden verzorgd. Het zag er uit alsof er honderden euro’s aan deze huwelijkssluiting waren besteed. Ik zag de verontwaardiging op dat gemeentehuis over het “misbruikte tijdstip van kosteloos trouwen”. Ik had het paar tevoren per telefoon gesproken en wist van hun penibele financiële situatie. De zwangere bruid had altijd van een huwelijk gedroomd waarin zij als een prinses zou verschijnen maar wist dat het er financieel niet in zou zitten en al helemaal niet nu er een kindje op komst was. Dat kindje maakte de wens om te trouwen echter heel considerabel. Die dag bleek een groot deel van haar droom toch waarheid. Ik was erg blij dat ik dit paar ook een plechtige huwelijkssluiting mocht geven, met een kort praatje en een gedicht. Dus niet altijd op het uiterlijk oordelen. Dingen zitten soms anders in elkaar dan op het eerste oog lijkt.
Voor mensen zoals het hierboven beschreven paar moet een waardige huwelijkssluiting ook mogelijk zijn. Voor geboorteaangiftes worden meer egards aan de dag gelegd binnenkort dan voor een huwelijk. Misschien niet onterecht maar als je financieel krap zit moet een beetje stijl bij je huwelijk toch mogelijk zijn. Immers, een huwelijk is een speciale verbintenis die mensen aangaan, in principe voor het leven, en naast een juridisch en economisch verbond toch ook vooral een uiting van hechting uit liefde. Het sluiten van die verbintenis is voor de meeste mensen emotioneel te kostbaar om aan de balie te laten voltrekken.
Dat er teveel gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid een tot een kosteloze huwelijksvoltrekking zien wij ook in. Het gebeurt te vaak dat paren die de kosten makkelijk kunnen dragen dit gebruiken om meer uit te kunnen geven aan kleding, feest en huwelijksreis. Voor degenen die geen geld willen besteden aan het wettelijk huwelijk is het een keuze om aan de balie getrouwd te worden. Mede door het instellen van de in de krant genoemde tussenvorm, waarbij tegen een relatief laag bedrag van 150,= euro toch met enige stijl een huwelijk kan worden gesloten, vinden wij het trouwen aan de balie een redelijke mogelijkheid. Zij hebben een keuze.
Het verwonderd ons echter waarom niet zou kunnen worden aangesloten bij andere, reeds bestaande regelingen en criteria ervoor (SuperSociaal, Stichting Leergeld, bijzondere bijstand) voor mensen met een sociaal minimum om hen de kosten voor het sluiten van een wettelijk huwelijk te besparen.
Veel gemeentes doen pogingen het aantal kosteloze huwelijken te verminderen door ontmoedigende maatregelen. Helmond staat hierin niet alleen. Wij weten dat er in het verleden door gemeentes is geprobeerd de wetgever te laten afzien van de wettelijke eis tot het geven van de mogelijkheid op tenminste twee tijdstippen per week kosteloos te huwen. Gemeenten zouden meer gezamenlijk moeten optreden om de minister de wettelijke regeling te laten aanpassen aan de huidige tijd en de huidige mogelijkheden om sociale minima te herkennen en erkennen. Zodanig, dat inderdaad alleen de mensen die het financieel moeilijk hebben in aanmerking kunnen komen voor een kosteloze huwelijksvoltrekking. Maar wel plechtig, waardig en respectvol.

Mirjam van der Pijl,
Trouwambtenaar in Duiven en PvdA-raadslid in Helmond